2016(e)ko maiatzaren 27(a), ostirala

Ipar Euskal Herria apoya la creación de la mancomunidad única


 eitb.eus web-gunetik hartutako notizia: http://www.eitb.eus/es/noticias/politica/detalle/4109442/ipar-euskal-herria-apoya-creacion-mancomunidad-unica/

Euskaraz ikusi nahi izanez gero: http://www.eitb.eus/eu/albisteak/politika/osoa/4108920/herri-elkargoa-abian-jartzearen-agertu-da-ipar-euskal-herria/

Baionako udalbatza, herri elkargoari buruzko bozketa egunean. EiTB.

EITB.EUS
27/05/2016
111 localidades han votado a favor, y 47 en contra. Varios alcaldes y concejales contrarios al proyecto ya han presentado un recurso.
Ipar Euskal Herria contará, por primera vez, con una institución propia dentro de Francia, que respetará los límites históricos de Lapurdi, Zuberoa y Baja Navarra.

111 de las 158 localidades han votado a favor de la creación de una mancomunidad única, entre ellas las tres capitales, Baiona, Donibane Garazi y Maule, mientras que 47 han rechazado la oferta del Gobierno de Francia.

Así, Ipar Euskal Herria cumple las dos condiciones impuestas por el Ejecutivo galo para la creación de la nueva entidad; lograr el apoyo de la mitad de los 158 ayuntamientos y que éstos representen a la mitad de los 295.933 habitantes.

Varios alcaldes y concejales contrarios al proyecto ya ha presentado un recurso en el  que denuncian el perímetro territorial que abarcará la nueva entidad y los "desequilibrios económicos", que según han dicho, va a provocar.

La nueva entidad,  según lo previsto, entrará en funcionamiento en enero de 2017, y  contará con un presupuesto de cien millones de euros para gestionar cuestiones como el desarrollo económico, los transportes, el medio ambiente y la cultura.

Con motivo de la última reorganización territorial, el Gobierno francés planteó hace dos años crear una mancomunidad única. El primer ministro Manuel Valls y el ministro del Interior Bernard Cazenave han explicado que se trata de la única propuesta posible y que Francia no irá más allá.

Europar Batasuna Nafarroako natura-bide atlantikoak lotzearen alde agertu da

Noticia sacada de: http://erran.eus/mendialdea/1464332701411
Bizikletaz edo txirrindulaz bada ere, beste modu bat Iparra eta Hegoa lotzeko, gure arteko estekak lotzeko.
Gaurko Diario de Noticias de Navarra-n honela laburbiltzen zuen notizia:
El Gobierno de Navarra ha promovido el proyecto transfronterizo Ederbidea con objeto de animar a utilizar medios de transporte respetuosos con el medio ambiente, en el que contempla, en primer lugar, conectar la Vía Verde del Bidasoa con la del Plazaola para después conectarla con Pamplona. El presupuesto total del proyecto asciende a 2,4 millones de euros, que se podrían financiar hasta en el 65% por el Programa Europeo de Cooperación Transfronteriza (Poctefa) al que el Ejecutivo navarro ya ha cursado la correspondiente solicitud.

Ttipi-Ttapa 2016-05-27    
Plazaola eta Bidasoako natura-bideak lotu nahi dira, Doneztebe eta Urritza, Saldias eta Jauntsaratsen barrena
POCTEFA, lurralde arteko lankidetza-programaren azken deialdian, Ederbidea proiektua onartu zen. Helburua da bizikleta bidezko garraio jasangarria indartzea mugakide diren Gipuzkoa, Nafarroa eta Pirinio atlantikoen (Frantzia) artean. Horretarako, mugaz gaindiko txirrindularitza-plan bat ezarri asmo da, Iruñearen, Baionaren eta Donostiaren arteko lotura, eta mugikortasunerako soluzioak ardatz hartuta. 

Bidasoa eta Plazaolako Bide Berdeak lotuko dituen proiektuaren alde agertu da Europar Batasuna. | 

Proiektuaren barnean jasota daude: txirrindularientzako ibilbideen mapak; sentsibilizazio-ekintzak; txirrindularientzako bideak sustatzeko ekintzak; eta, batez ere, txirrindularientzako azpiegiturak hobetzea eta berriak sortzea. Esate baterako: Plazaolako eta Bidasoako natura-bideak lotzea, Doneztebe eta Urritza, Saldias eta Jauntsaratsen barrena, lotzen dituen tartearen bidez, "Eurovelo 1" Europako txirrindularitza-sarearen ibiltartearekin bat datorrena.
Hortaz, proiektuak dagoeneko egon badauden bitartekoak baliatzen ditu: 'Eurovelo' sarea nahiz Europako Circuldouce eta Transfermuga proiektuetan burututako jarduerak, besteak beste, tokian toki herritarren eta eskualdera bisitan etortzen direnen artean mugikortasun-eredu bat finkatze aldera.
Proiektuak 9.949.000 euroko aurrekontua du, eta horretatik % 65 Eskualde Garapeneko Europako Funtsak (EGEF) finantzatuko du.
Taldeburua Pirinio Atlantikoetako Departamendua da, eta Frantziako, Gipuzkoako eta Nafarroako beste 11 bazkidek hartzen dute parte, horien artean Nafarroako Gobernuak (Turismo Departamentuaren bitartez), Imozko Udalak, Plazaolako Turismo Partzuergoak, Baztan-Bidasoa turismo-elkarteak, eta Cederna Garalur Elkarteak.

2016(e)ko maiatzaren 8(a), igandea

Naparroari. Xalbadorren bertsoak














Nafarroako Ziga herria, Odolaren mintzoa liburutik hartutako argazkia

Xalbador bertsolariak bat-batean ez ezik, idatziz ere bertso gogoangarri eta bikainak utzi zituen bere Odolaren mintzoa liburuan.  Ondoko hauek Nafarroari eskainiak dira, erakutsiz bera ez dela soilik baxenafarra sentitzen, bera Nafarra sentitzen dela, Nafarroa bat eta bakarra delakotz.

El bertsolari Xalbador, no sólo era un improvisador genial: también por escrito compuso muchos versos dignos de ser recordados y analizados por su excelencia. Estos bertsos de acontinuación son dedicados a Navarra, queriendo expresar que él se sentía navarro, no (sólo) bajonavarro, porque Navarra ha sido y es una. La traducción al castellano es mía (work in progress, se aceptan correcciones):


1/ Goizean jeiki ohetik eta non nagon eginik galde,
diot: «Aurrean Baztan daukazu, gibelean Erro alde,
ezkerretarat Eugi herria, eskuin alderat Luzaide;
zure guziak Naparroaren hegalen azpian daude.»
 (Al levantarme a la mañana de mi cama me prgunto en dónde estoy/ y digo "Delante tienes el Baztan, detrás el valle de Erro,/ a la izquierda el pueblo de Eugi, a la derecha Luzaide (Valcarlos),/ todo lo tuyo están en las tierras navarras)

2/ Ene amatxi zendu maitea Auritzberri'ko izanik,
napartarraren odol kartsua zainetan senditzen dut nik;
eta artzaintzan Sorogain mendi zoragarrirat iganik,
norbaitek «Atzar hadil» diola entzuten dut urrundanik.
(Mi querida difunta amatxi siendo de Auritzberri (Espinal),/ siento en mis venas la fogosa sangre navarra;/ y habiendo subido a pastorear al maravilloso monte de Sorogain,/ he escuchado que alguien me ha dicho "¡despierta!" desde la lejanía)

3/ Ene sortzeko agerietan ni naiz baxenabartarra,
titulu horrek lehen hitzean galtzen du bere indarra;
ni beheretar zendako deitu, nerez banaiz orotarra?
Goi ta beherik ez da enetzat, Naparro bat da bakarra.
(En mi certificado de nacimiento yo soy bajonavarro,/ ese título pierde su fuerza en la primera palabra;/ ¿por qué llamarme "bajo" si soy "entero"?/ para mí no hay alto ni bajo, Navarra es una y única.)

4/ Bere zainetan sendi duena hastapeneko odola,
eman dioten izen mendreaz nekez ditaike kontsola;
ezin onartuz bizi naiz beti murrizturikan dagola,
bere itzala Baiona'raino hedatzen zuen arbola.
(El que siente en sus venas la sangre del origen,/ difícilmente se consolará con el diminutivo nombre que le han dado;/ vivo sin aceptar que siempre está siendo podado y desmochado/ el árbol que extendía su sombra hasta Baiona)

5/ Bainan enetzat, o Naparroa, ez da ezin igarria
izena nola gorde duzun zuk eta guk hartu berria:
enbor sendoan sartu baitzuten aizkora beldurgarria,
zure laurki bat bertzerik ez da ni bizi naizen herria.
(Pero para mí, oh Navarra, no es inescrutable/ cómo has guardado tu nombre mientras que nosotros hemos tomado uno nuevo/ pues en tu robusto tronco clavaron la terrible hacha,/ y no es más que tu cuarta parte el terreno donde yo vivo)

6/ Bi aldetarik nagusi bana jarriz geroz Naparroan,
ez dakit gure etorkizuna zoin ateri buruz doan;
ez eta ere gaur zer hainetan zauden zu euskaldungoan,
bat gineneko egun ederrak ditut bakarrik gogoan.
(Habiendo puesto después un dueño en cada una de las dos partes en Navarra,/ no sé a qué puerta irá nuestro futuro;/  ni tampoco en qué medida sigues siendo euskaldún,/ sólo tengo en mi memoria los hermosos días en que éramos uno).

7/ Betitikako arrain haundien lege okaztagarriak
gaitu napartar anai arrebak bi taldetan ezarriak;
bainan ele huts dira tratuak, itxura huts zedarriak,
hitzez ta harriz ezin hautsiak dira gure lokarriak.
(Pero las vomitivas leyes del Pez Grande de abajo/ nos han puesto a los hermanos/as navarros en dos bandos;/ pero esos tratos son palabras huecas, son simple apariencia esos mojones de piedra,/ pues nuestros vínculos no se rompen con palabras ni piedras)

8/ O Naparroa, banatorkizu otoizka fagore galdez:
urrikal zaite ukatu nahi zaituzten seme alabez;
bertze koroka batek estaltzen bagaitu ere hegalez,
Baxenabarrak Ama zu zaitu, guk nahi izan ala ez.
(

Oh, Navarra, vengo implorandote un favor/ que te apiades de tus hijos e hijas que te quieren negar;/ aunque otro dueño nos cubre con su sombra,/ lo queramos o no, La Baja Navarra te tiene a ti como Madre
)

2016(e)ko maiatzaren 4(a), asteazkena

Ez frantsesak, ez espainolak... nafarrak

Fenando Aire Xalbador (Urepele, Nafarroa, 1920-1976) bertsolariari omena eginez hasiko dugu blog honen ibilbidea.
Bere bizitza eta bertsoak biltzen dituen liburua irakurtzea gomendatzen dizugu, Euskaltzaindiak on-line jarri duena: http://www.euskaltzaindia.eus/dok/iker_jagon_tegiak/auspoa/67691.pdf
Hemen Xalbador bertsolariaren historia eta soslaia dituzu: http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/bidegileak/18_xalbador.pdf 

Gipuzkoako Elgeta herriko saio batean gertatutakoa.
Egileor bertsolaria zen gai-jartzaile eta, horien artean, Xalbador eta Mattin, Iparraldeko biak, zeuden kantari.




 Saioa bukatzea komeni zela esan zuen Egileorrek, “frantsesek” urrutira joan behar zutenez presa zutelako. Beste behin ere ez zen motz gelditu gure artzaina:

 Nik ere agur eta esker on
bildu zeraten orori,
bai eta ere ohar ttipi bat
frantsesaren kontu horri.
Gutaz tronpatu dela behar dut
argitu Egileorri
hemendik ez da frantsesik joanen
handik ez baita etorri.
 _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Empezamos el recorrido de este blog con una referencia al bertsolari Xalbador (Fernando Aire, Urepele, Nafarroa, 1920-1976).
En un bertso-saio (sesión de bertsolaris) que sucedió en Elgeta (Gipuzkoa) el presentador de la sesión dijo que había que acabar pronto para que los "franceses" (refiriendose a Xalbador y Mattin, de Iparralde) pudieran volver con tiempo. Por eso invitó a que cantaran unos bertsos de despedida. Xalbador no desaprovechó la ocasión para "aclarar el asunto" con este bertso improvisado:

 Nik ere agur eta esker on
bildu zeraten orori,
bai eta ere ohar ttipi bat
frantsesaren kontu horri.
Gutaz tronpatu dela behar dut
argitu Egileorri
hemendik ez da frantsesik joanen
handik ez baita etorri.
(Yo también me despido con agradecimiento/ a todos los que os habéis reundio hoy/ y también un pequeño comentario/ a ese asunto de los "franceses"/ Le tengo que aclarar a Egileor que con nosotros se ha confundido/ porque de aquí no se irá ningún "francés", ya que de allí no ha venido ninguno).